Je zit rustig op de bank en ineens voelt je hart een rare sprong. Een bonk, een fladdering, en daarna een soort pauze die eeuwig lijkt te duren. Je houdt je adem in. Wat was dat? Hartritmestoornissen komen voor in alle soorten en maten, en het lastige is: dezelfde sensatie kan volkomen onschuldig zijn of een teken dat je snel actie moet ondernemen. Dit artikel helpt je die grens te trekken.
Zo voelen hartritmestoornissen aan
Hartkloppingen worden op allerlei manieren beschreven. Een bonkend hart dat je ook in je keel voelt. Een slag die ‘overslaat’ en daarna extra hard terugkomt. Een fladderende of trillende sensatie in de borst. Of een korte pauze gevolgd door een forse klap. Al deze ervaringen zijn vormen van hartritmestoornissen klachten, en het frusterende is dat dezelfde gewaarwording soms niets betekent en soms een signaal is om niet te negeren.
Het goede nieuws: de meeste mensen die zichzelf hiermee herkennen, hebben geen gevaarlijk hartprobleem. Maar ‘de meeste mensen’ is niet hetzelfde als ‘iedereen’, en dat maakt een goede inschatting zo belangrijk.
De onschuldige kant: wanneer je gerust kunt zijn
Heb je midden in de nacht wakker gelegen van een overgeslagen slag, en had je die dag vier koppen koffie, amper geslapen en een stressvolle vergadering? Dan is de kans groot dat die kloppingen gewoon een reactie zijn van je autonome zenuwstelsel. Cafeïne, slaaptekort, stress, alcohol en zelfs een zware maaltijd kunnen tijdelijke hartkloppingen veroorzaken zonder dat er iets mis is met je hart zelf.
Ook het opschrikken na een harde gil op een horrorfilm of een onverwacht telefoontje kan je hart even flink doen bonken. Dat is een normale stressreactie. Je voelt het juist zo sterk omdat je er op dat moment extra op let.
Veel mensen schrikken hevig van deze sensaties, precies omdat ze zo onverwacht komen. Maar als de kloppingen kort duren (minder dan een paar minuten), vanzelf ophouden en geen andere klachten meebrengen, mag je in de meeste gevallen afwachten.
Rode vlag 1: duur en hoe vaak het terugkomt
Het wordt anders als de klachten aanhouden. Duurt een aanval van hartkloppingen langer dan enkele minuten zonder dat je een logische oorzaak kunt aanwijzen? Dan is dat een reden om contact op te nemen met je huisarts, niet morgen maar binnen 24 tot 48 uur, net als andere signalen die je serieus moet nemen. Hetzelfde geldt als je meerdere keren per week last hebt van dit soort klachten. Eén keer per maand na een slechte nacht is iets anders dan dagelijks een misselijk gevoel in je borst met een onregelmatige hartslag.
Rode vlag 2: combineer je dit met deze symptomen, bel dan 112
Er zijn begeleidende symptomen die directe actie vereisen, ongeacht hoe vertrouwd de hartkloppingen inmiddels aanvoelen. Bel 112 of ga direct naar de spoedeisende hulp als je last hebt van:
- Pijn op de borst, ook als die licht aanvoelt of uitstraalt naar je arm, kaak of rug
- Kortademigheid die plotseling optreedt of erger wordt
- Flauwvallen of het gevoel dat je elk moment kunt flauwvallen
- Plotselinge extreme vermoeidheid die je niet kunt verklaren
Deze combinatie van hartkloppingen met één of meer van bovenstaande klachten kan wijzen op een ernstige ritmestoornis zoals ventriculaire tachycardie of acuut hartfalen. Wacht dan niet af of overleg eerst met de buurvrouw.
Beslisboom: wat doe je wanneer?
Bel 112 of ga direct naar de spoedeisende hulp als je hartkloppingen gepaard gaan met pijn op de borst, uitstralende pijn, kortademigheid, flauwvallen of plotselinge extreme vermoeidheid.
Maak binnen 24 tot 48 uur een afspraak bij de huisarts als je klachten langer dan een paar minuten duren, meerdere keren per week terugkomen of als je tot een risicogroep behoort (zie hieronder).
Wacht af en noteer je klachten als het kortdurende, zeldzame kloppingen zijn na een aanwijsbare oorzaak zoals koffie, stress of weinig slaap, zonder begeleidende symptomen. Houd wel bij wat je ervaart, voor het geval het vaker terugkomt.
Risicogroepen die sneller in actie moeten komen
Voor sommige mensen geldt een lagere drempel om contact op te nemen met een arts. Ben je bekend met een bestaande hartaandoening, heb je diabetes of hoge bloeddruk, of heeft een eerstegraads familielid (ouder, broer of zus) voor het 60e levensjaar een hartaanval of andere hartaandoening gehad? Dan is het verstandig om bij twijfel eerder te bellen dan te wachten. Je hart werkt bij jou al onder andere omstandigheden en dat verdient meer voorzichtigheid.
Wat de huisarts doet en waarom een rustECG niet altijd genoeg is
Als je naar de huisarts gaat met hartkloppingen, zal die vrijwel altijd een ECG maken. Dat is een meting van je hartritme op dat moment. Hier zit een bekende valkuil: als je op het moment van het consult geen klachten hebt, laat het ECG vaak niets afwijkends zien. Een ‘normaal’ resultaat betekent dus niet automatisch dat er niets aan de hand is.
Daarom bestaat de zogeheten Holter-monitor: een draagbaar apparaatje dat je 24 uur (of soms langer) bij je draagt en je hartritme continu registreert. Als je klachten in die periode optreden, wordt de ritmestoornis wél vastgelegd. Zo kun je met dezelfde sensatie op maandagochtend om 09.00 uur eindelijk bewijs leveren.
Bij aanhoudende klachten of afwijkende resultaten verwijst de huisarts je door naar de cardioloog. Dat verloopt in Nederland via een reguliere verwijzing, dus je hebt geen spoedverwijzing nodig als je situatie dat niet vereist.
Hoe je je klachten bijhoudt vóór het consult
Een arts heeft meer aan een concreet verhaal dan aan ‘ik had af en toe een raar gevoel’. Noteer bij elke klacht het tijdstip, hoe lang het duurde, wat je op dat moment deed (sportten, koffie drinken, slapen) en of er andere symptomen bij waren. Tel ook je hartslag: leg twee vingers op je pols of gebruik je smartwatch en tel 15 seconden lang, vermenigvuldig dan met vier. Was het ritme regelmatig of niet? Die informatie is goud waard voor de huisarts.
Een smartwatch of hartslagmeter kan ook nuttig zijn, al is de interpretatie beter over te laten aan een arts. Stuur wel schermafbeeldingen mee van meetmomenten met klachten als je die hebt.
De veelgemaakte denkfout: ‘het is vast angst’
Veel mensen horen (of denken zelf) dat hartkloppingen bij stress of angst ‘wel psychisch zullen zijn’. Dat kan kloppen, maar het is ook een van de meest gemaakte denkfouten. Een angststoornis kan hartkloppingen veroorzaken. En een hartritmestoornis kan angst veroorzaken. Beide kunnen ook tegelijk bestaan.
Laat cardiale en psychische oorzaken dus tegelijk onderzoeken. Je hoeft niet te kiezen. Een goede huisarts doet dat ook. Zeg dit gerust hardop als je het gevoel hebt dat je klachten niet serieus worden genomen: ‘Ik wil zowel mijn hart als mijn stress laten bekijken.’
Kortdurende, zeldzame klachten na koffie of stress zijn vrijwel altijd onschuldig. Maar als klachten langer aanhouden, vaker terugkomen of gepaard gaan met pijn, duizeligheid of kortademigheid, wacht dan niet af. Noteer wanneer de klachten optreden en hoe lang ze duren, en ga daarmee naar de huisarts. Laat je niet afwimpelen met ‘het is vast spanning’ als jij het gevoel hebt dat er meer aan de hand is.
