Je slikt al weken netjes je medicijn, maar de klachten blijven bestaan. Of je merkt opeens meer bijwerkingen dan je verwacht had. Soms zit het probleem niet in het medicijn zelf, maar in de manier waarop je het inneemt. Een glas sinaasappelsap op het verkeerde moment, een tablet die je doormidden breekt terwijl dat niet mag, of een verpakking die al weken naast de verwarming staat: kleine gewoontes die ongemerkt het effect van je medicijn kunnen ondermijnen.
Fout 1: Doorslikken met het verkeerde drankje
Koffie bij je bloeddrukpil, een glas melk bij je antibiotica, of vers sinaasappelsap bij je cholesterolverlager. Het voelt onschuldig, maar kan de opname van een medicijn serieus verstoren. Melk bindt zich aan bepaalde antibiotica (zoals tetracycline) en zorgt dat ze nauwelijks worden opgenomen. Grapefruitsap en ook gewoon sinaasappelsap remmen enzymen in je darm, waardoor sommige medicijnen zoals statines in een te hoge concentratie in je bloed belanden.
Het veiligste advies: slik medicijnen in met een vol glas gewoon water, tenzij je apotheek uitdrukkelijk iets anders aanraadt. Bewaar dit als vuistregel, niet als optie.
Fout 2: Een vergeten dosis ‘inhalen’
Je ontdekt om drie uur ’s middags dat je ochtendpil nog op het aanrecht ligt. Twee pillen tegelijk nemen lijkt logisch, maar is het zelden. Voor de meeste medicijnen geldt: sla de vergeten dosis over als het al bijna tijd is voor de volgende. Neem hem in zodra je het merkt als er nog genoeg tijd zit tussen de doses.
Bij bloedverdunners, epilepsiemedicatie of anticonceptiepillen liggen de regels anders en kunnen gevolgen van een overgeslagen dosis serieuzer zijn. Twijfel je? Bel je apotheek, dat is waarvoor ze er zijn.
Fout 3: Stoppen zodra je je beter voelt
Klassiek bij antibioticakuren stop je na drie dagen zodra je je weer mens voelt, ondanks dat dit gevaarlijk kan zijn. Maar ‘beter voelen’ betekent dat de bacterieaantallen zijn gedaald, niet dat ze verdwenen zijn. De resterende bacteriën zijn vaak de meest resistente. Door te vroeg te stoppen geef je ze de ruimte om terug te komen, sterker dan voorheen.
Maak de kuur af. Altijd. Zelfs als je je beter voelt dan ooit. Dit geldt ook voor andere middelen, zoals corticosteroïden, die je niet abrupt moet stoppen omdat je lichaam tijd nodig heeft om zich aan te passen.
Fout 4: Het verkeerde tijdstip kiezen
Voor sommige medicijnen maakt het uur van inname een meetbaar verschil. Statines (cholesterolverlagers) werken het best ’s avonds, omdat je lever dan de meeste cholesterol aanmaakt. Schildkliermedicatie (levothyroxine) hoort ’s ochtends nuchter ingenomen te worden, minstens dertig minuten voor je ontbijt, anders verstoort het voedsel de opname. Bloeddrukpillen worden steeds vaker ’s avonds voorgeschreven omdat je bloeddruk ’s nachts en vroeg in de ochtend het gevaarlijkst kan zijn.
Vraag bij elk nieuw recept expliciet: wanneer neem ik dit het best in, en waarom? Zo kom je niet voor verrassingen te staan.
Fout 5: Tabletten breken of pletten die dat niet mogen
Grote tablet, kleine keel, logische oplossing: even breken. Maar dat kan met bepaalde medicijnen gevaarlijk zijn. Tabletten met een coating of vertraagde afgifte zijn zo ontworpen dat het werkzame bestanddeel langzaam vrijkomt over uren. Breek je die doormidden, dan krijg je ineens de volledige dosis in één keer. Dat kan leiden tot te hoge bloedspiegels of, in het geval van maagbeschermende coating, tot maagirritatie.
Een verdeelstreep op een tablet is bewust aangebracht en betekent dat breken wél mag. Geen streep? Niet breken, niet pletten, niet kauwen, tenzij de bijsluiter het expliciet toestaat. Vraag je apotheek of er een alternatieve vorm beschikbaar is, zoals een drankje of een smaller tablet.
Fout 6: Bewaren op de verkeerde plek
Het badkamerkastje is misschien wel de slechtst denkbare plek voor medicijnen: vochtig, warm en regelmatig blootgesteld aan stoom van de douche. Hetzelfde geldt voor het zijvakje in je auto midden in de zomer. Warmte, licht en vocht tasten de werkzame stoffen aan, soms zonder dat je het ziet. Een tablet die er normaal uitziet, kan zijn werking al grotendeels verloren hebben.
Bewaar medicijnen op een koele, droge en donkere plek, wat onderdeel is van een gezonde leefstijl met aandacht voor details. Medicijnen die in de koelkast horen (zoals insuline of bepaalde oogdruppels) mogen nooit buiten de koelkast bewaard worden. Let op de bijsluiter voor de specifieke instructie.
Fout 7: Zelfstandig combineren met vrij verkrijgbare middelen
Vrij verkrijgbare middelen zijn niet automatisch onschuldig als je al medicijnen gebruikt. Drie veelvoorkomende combinaties die problemen kunnen geven:
- Ibuprofen (zoals Advil of Nurofen) in combinatie met bloedverdunners of bloeddrukpillen kan de bloeddruk verhogen en het risico op maagbloeding vergroten. Gebruik bij voorkeur paracetamol als pijnstiller als je hartmedicijnen slikt.
- Sint-janskruid, een plantaardig middel dat mensen nemen bij somberheid, versnelt de afbraak van veel medicijnen, waaronder anticonceptiepillen, antidepressiva en hiv-remmers. De werkzame spiegels in je bloed dalen daardoor te snel.
- Magnesium en calcium kunnen de opname van onder andere schildkliermedicatie en bepaalde antibiotica remmen als je ze tegelijk inneemt. Neem ze met een tussenpoos van minimaal twee uur.
Vertel altijd aan je apotheker welke zelfzorgmiddelen en supplementen je gebruikt, ook als het ‘maar een vitaminepil’ is.
Zo bouw je in één gesprek een persoonlijk innameschema
Je apotheek biedt meer dan alleen pillen in een zakje. Vraag om een medicatiereview, zeker als je drie of meer medicijnen gebruikt. Dit gesprek duurt meestal twintig tot dertig minuten en is gratis bij je eigen apotheek.
Bereid je voor met deze drie punten:
- Een lijst van alle middelen die je gebruikt, ook vrij verkrijgbare en supplementen.
- Je dagritme: hoe laat sta je op, eet je ontbijt, ga je naar bed?
- Vragen over bijwerkingen of twijfels die je al een tijdje met je meedraagt.
Op basis daarvan kan de apotheker een schema opstellen met concrete tijden, instructies per middel en alarmpunten. Vraag of dit schriftelijk meegegeven kan worden, zodat je er thuis op terug kunt vallen.
Wanneer is twijfel genoeg reden om te bellen?
Soms weet je het gewoon niet zeker, en dat is prima. Bel je apotheek als je jezelf herkent in een van de volgende situaties:
- Je hebt een dosis vergeten en weet niet of je hem nog in moet nemen.
- Je bent gestopt met een medicijn zonder overleg met je arts of apotheker.
- Je bent een nieuw zelfzorgmiddel of supplement gestart naast je vaste medicijnen.
- Je merkt dat een middel minder lijkt te werken dan voorheen.
- Je hebt een tablet gebroken of geplet en twijfelt of dat mocht.
Apothekers zijn bereikbaar voor precies dit soort vragen. Je hoeft er niet mee te wachten tot een doktersafspraak.
Correct medicijnen innemen gaat verder dan niet vergeten. Het juiste drankje, het juiste tijdstip, de juiste bewaarplek en openheid over andere middelen die je gebruikt, dat alles bepaalt of een medicijn werkt zoals het hoort. De meeste fouten zijn te vermijden zodra je weet waar je op moet letten. Twijfel je over iets? Bel je apotheek. Daar zijn ze voor.
